Category Archives:Văn hóa

Giải nghĩa những cụm từ “rặt miền Tây” nghe dễ thương hết sức! (p2)

Người miền Tây vốn nổi tiếng về tính hào sảng, cách nói chuyện cũng thật thà giản dị. Tất nhiên ở đâu cũng có người tốt người xấu, nhưng trong bài viết này, chúng tôi chỉ bàn đến cách nói chuyện mà nghe xong là biết “à, dân miền Tây đây nè”. Tiếng lóng của người dân ở đây mới nghe thì thấy lạ, chứ nghe hoài là quen rồi thấy dễ thương lắm kìa. Mà ngộ cái là cái người vùng khác đến thì người ta lại thích nghe mấy câu “dễ thương như dị” mới kì. 

Khoan, mà “rặt” là gì vậy? Rặt là tính từ chỉ về một thứ, một loại, không thể lẫn vào đâu được, gần giống nghĩa của từ đặc trưng. 

Sau khi Phần 1 lên sóng thì đã được sự ủng hộ của các mem Cần Thơ Phố, nên mình thêm tiếp Phần 2 cho chủ đề này, và có khi là phần 4-5-6… nếu mọi người vẫn còn yêu thích.

  1. Oải chè đậu

Người miền Tây hay đọc là “quải chè đậu” ý muốn nói về những câu chuyện nhạt nhẽo, không có sức hút, không có sức hấp dẫn, chung quy lại chính là nhạt nhẽo hoặc thiếu muối, nghe “ngán quá ngán” y như ăn quá nhiều chè đậu vậy.

  1. Lẹ lên coi

Khi muốn thúc giục ai đó làm nhanh tay nhanh chân lên, người miền Tây hay nói “lẹ lên coi” hoặc “làm gì mà lề mề dzữ dzị”, ý là nói bạn đang làm chậm quá chậm, nên phải làm nhanh lên.

  1. Đang mần gì dzị bây

Người lớn khi đến nhà bà con họ hàng, gặp mấy đứa “con nít” đang làm việc nhà hoặc nấu ăn, họ sẽ hỏi thăm “đang mần gì dzị bây” hoặc “làm gì lúi húi đằng sau dzị mấy đứa”, như một câu chào hỏi thân quen. Nhưng không áp dụng cho người nhỏ tuổi hơn hỏi ngược lại nha, bị táng vô mồm vì hỗn đó. 

  1. Tùm lum từa lưa

Nếu muốn tả về một việc gì đó không vào khuôn mẫu, đang trở nên không gọn gàng, không thể kiểm soát được, người miền Tây thường ca thán “chời ơi sao mà tùm lum từa lưa dzậy”, người ở nơi khác mới tới khi nghe sẽ thấy lạ nhưng coi chừng nghe quen là ghiền nha.

  1. Bự chà bá

Khi muốn kể với ai đó rằng thứ gì đó quá to quá lớn, to bất thường, thì người miền Tây thích dùng những cụm từ như “bự chà bá”, “bự tổ chảng” để nói về thứ ấy. Ví dụ: “thằng đó mới bắt được con cá bự tổ chảng vầy nè”. Nhưng cụm từ này chỉ thích hợp trong giao tiếp thường ngày chứ không thích hợp dùng ở những nơi trang trọng.

  1. Quởn hông mậy

Là cách những người cùng tuổi hay mấy bạn “trẻ trâu” í ới rủ nhau đi chơi. Hoặc những người lớn tuổi khi cần nhờ bọn nhỏ làm giúp chuyện gì đó sẽ mở lời “quởn hông bây” để nghe cho gần gũi, dễ thương.

  1. Đi công chiện

Người miền Tây ít khi nói “đi công việc” hay “đi công chuyện” mà thường dùng “đi công chiện” ý muốn nói là họ đang đi đâu đó. Cách nói có thể nghe hơi… kì kì những cũng là một cụm từ mang “thương hiệu” rất miền Tây đúng không nè.

Phần 2 của chủ đề những cụm từ rặt miền Tây tạm khép lại tại đây, hẹn mọi người ở phần 3 nhé.

Đám cưới ở miền Tây thì như thế nào?

Đám cưới không đơn thuần chỉ là một khoảnh khắc thiêng liêng, bước ngoặt cuộc đời của đôi lứa đang yêu nhau, mà còn là một nét đẹp trong văn hóa truyền thống của dân tộc. Ở nước ta mỗi vùng miền, đám cưới sẽ theo những tập tục rất khác nhau, đặc biệt là đám cưới miền Tây có rất nhiều phòng tục, và lễ nghi vô cùng độc đáo không lẫn vào đâu được.

Vậy đám cưới miền Tây có gì đặc biệt? Đám cưới miền Tây xưa và nay khác nhau ra sao, hãy cùng Cần Thơ Phố tìm hiểu nhé.

Rạp cưới xưa được trang hoàng theo phong cách “nhà làm” bởi khái niệm “nhà cưới, rạp cưới” còn rất xa lạ.
  1. Chuẩn bị trước lễ cưới

Tác giả Trần Ngọc Thêm đã từng lý giải trong quyển Văn hóa người Việt vùng Tây Nam Bộ “việc lấy chồng cưới vợ không chỉ là việc riêng của cá nhân mà là việc chung của gia đình”, vì thế trước khi lễ cưới diễn ra cả nhà trai lẫn nhà gái điều có bước chuẩn bị rất kĩ càng.

Ông bà ta quan niệm nếu tìm vợ/chồng không hợp trong ngũ hành tương sinh thì cuộc sống sẽ không được hòa thuận, nên phong tục xem tuổi từ lâu đã tồn tại trong tâm linh người Việt như một lẽ tất yếu. Vì thế nhà cô dâu sẽ nhận canh thiếp (giấy ghi họ tên, tuổi, quê,) của nhà trai xem có hợp tuổi với con gái mình không rồi quyết định ngày cho nhà trai mang lễ vật đến dạm ngõ. Sau khi thống nhất ngày cưới cả hai gia đình sẽ dùng tre để dựng rạp cưới, và tự trang trí bằng các cây lá mình có: lá dừa nước, đủng đỉnh, lá dừa,…

Dù ngày nay quan niệm về vấn đề tuổi tác là khá thoáng nhưng xem ngày, xem tuổi vẫn là một nghi thức tâm linh không thể thiếu. Nhà trai sẽ chủ động xin canh thiếp của cô dâu để xem ngược lại với trước đây là nhà gái xin canh thiếp nhà trai. Về phần rạp cưới ngày nay, phần lớn các gia đình thường thuê rạp ở các cửa hàng dịch vụ tiệc cưới họ sẽ lo trang trí từ A – Z, một số gia đình có điều kiện sẽ đặt nhà hàng để tổ chức tiệc cưới.

Đặc biệt mọi người thường dùng thiệp cưới để mời khách thay vì mời miệng như trước đây, đồng thời trang phục chuẩn bị cho cô dâu chú rể cũng đa dạng về kiểu dáng hơn không nhất thiết phải là áo dài – khăn đóng.

Nhà tiệc, rạp cưới ngày nay được trang trí hết sức công phu.
  1. Các nghi thức

Trong quyển “Gia Định thành thông chí” của cụ Trịnh Hoài Đức có viết đám cưới Nam Bộ (Vào thế kỷ thứ 19, toàn bộ miền Nam vẫn được gọi là Gia Định) có 6 lễ: nạp thái, vấn danh, nạp cát, nạp tài, thỉnh kỳ, thân nghinh kèm theo việc người Gia Định còn có tục đến nhà gái làm rể trước rồi mới cưới sau.

Mãi đến sau này khi tách ra vùng ra vùng Đồng bằng Sông Cửu Long và Đông Nam Bộ thì người dân miền Tây vẫn quen gọi tên của 6 lễ lần lượt là: lễ giáp lời, thông gia, cầu thân, đám nói, đám cưới, và phản bái.

Sau này vì khoảng cách địa lý cũng như giảm bớt chi phí trong các lễ cưới mà các lễ nghi thức cũng được giản lược rất nhiều. Nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Hiệp cũng từng chia sẻ rằng đám cưới miền Tây hiện tại gần như chỉ có 3 lễ chính: dạm hỏi (coi mắt), đám nói và đám cưới. Nhưng những tập tục bao đời qua như mâm trầu, khay rượu, mâm lễ vật đến nay vẫn được giữ gìn.

Nghi thức lễ cưới nay được làm đơn giản hơn so với ngày xưa.
Mâm quà cưới vẫn đầy đủ trà rượu trầu cau.
Qùa cưới ngày nay còn có thể bánh kem, trái cây ngoại nhập và các loại nước đóng hộp.
  1. Các điều kiêng kỵ

Ông bà ta vẫn thường nói “Có thờ có thiêng, có kiêng có lành” vì thế để đám cưới – ngày trọng đại của cuộc đời diễn ra thuận lợi suông sẻ tốt nhất chúng ta vẫn nên kiêng cữ một số điều cho đôi vợ chồng trẻ.

Trước đây, đám cưới miền Tây đặc biệt không được tổ chức vào năm Kim Lâu và các ngày giờ được cho là xấu, không mang đến điềm lành cũng như không cưới nếu kỵ tuổi. Trong đám hỏi chú rể bắt buộc phải là người xé quả cau không được dùng dao cắt, cô dâu là người xếp trầu và không được đổi ngược lại. Đặc biệt mẹ đẻ không được theo đoàn đưa dâu để đưa con mình về nhà chồng cũng như mẹ chồng không được trực tiếp ra cửa để đón con dâu, không được đeo nhẫn trước khi đám cưới…

Lương y Vũ Quốc Trung từng nói rằng ở góc độ tâm linh và tâm lý để xét thì tứ Kim Lâu là những nhắc nhở cho chủ nhà phải cẩn thận trước những quyết định trọng đại, tuy nhiên không nên hiểu và áp dụng điều này một cách cứng nhắc sẽ làm “lỡ lứa” những người yêu nhau.

Vì thế này nay đám cưới miền Tây cũng không cón quá khắt khe và kiêng kỵ nhiều như trước nữa.

Rước dâu bằng xuồng máy là hình ảnh quen thuộc của đám cưới miền Tây xưa.
  1. Các cụm từ thường nghe trong lễ cưới của người miền tây

Sau đây là một số cụm từ vô cùng quen thuộc trong đám cưới miền Tây:

+ Vu quy: là cụm từ dành riêng cho nhà cô dâu thường được treo trên trước cổng cưới chỉ buổi lễ tiễn cô dâu về nhà chồng.

+ Tân hôn: là từ thường được treo lên trước cổng cưới nhà chú rể, chỉ việc nhà sắp đón cô dâu mới về.

+ Lễ xuất giá (lễ chịu lạy xuất giá): là buổi lễ mà người lớn trong gia đình nhà gái cùng ngồi theo thứ tự và địa vị trước bàn thờ gia tiên để cô dâu làm lễ lạy xuất giá, và tặng quà cô dâu.

+ Lễ lên đèn: chỉ việc chú rể mang cặp đèn long phụng đến nhà gái, cùng cô dâu thắp sáng và để lên bàn thờ nhà với mong muốn hai vợ chồng sẽ sống với nhau đến răng long đầu bạc.

Các cụm từ vẫn giữ được ý nghĩa và được dùng trong đám cưới hiện đại ngày nay.

Vu quy – buổi lễ tiễn cô dâu về nhà chồng
  1. Phương tiện rước dâu – có gì đặc biệt

Nam Bộ đặc trưng với hệ thống sông ngòi kênh rạch chằn chịt, nên trong đám cưới nhà trai thường dùng xuồng và những chiếc vỏ lãi để rước dâu trên sông. Đây được xem như một đặc sản của đám cưới miền tây.

Ngày nay, đường xá đã được làm thông thoáng, những chiếc cầu bắc qua sông ngày một nhiều thêm vì thế nhà trai sẽ dùng xe máy, thậm chí là ô tô để rước cô dâu về nhà.

Hình ảnh những đoàn mô tô rước dâu ngày nay không hiếm gặp tại miền Tây.
Trước đây sau đám cưới ba ngày là lễ phản bái, còn hiện tại sau đám cưới cô dâu chú rể  có thể chọn đi du lịch hưởng tuần trăng mật.
  1. Sau lễ cưới

Trong đám cưới miền Tây ngày xưa, sau lễ cưới ba ngày, đôi vợ chồng trẻ sẽ cùng với cha mẹ chồng quay lại nhà cô dâu để làm lễ phản bái, để cô dâu cùng chú rể lạy tạ ơn lần nữa đối với cha mẹ cô dâu và tặng họ 1 số quà, thường là 1 cặp vịt. (Gọi là lễ Nhị Hỷ)

Tuy nhiên, ngày nay một số gia đình có con gái gả đi xa sẽ giản lược bớt cho việc cô dâu chú rể về làm lễ phản bái, hoặc chỉ cần đôi vợ chống về mà không cần bên sui gia nhà trai phải lặn lội sang.

Có thể dễ dàng thấy được do xã hội ngày càng hiện đại, mọi người ăn theo thuở, ở theo thời, đồng thời để tiết kiệm thời gian cũng như các chi phí phát sinh trong đám cưới mà đám cưới miền Tây hiện đại đã có rất nhiều thay đổi so với trước đây. Tuy nhiên dù là xưa hay nay thì đám cưới miền Tây vẫn giữ được nét truyền thống độc đáo vốn có của người miền Tây từ xưa đến nay.

Tuyển tập các quận, huyện của Cần Thơ – Huyện Phong Điền

Tuyển tập các quận, huyện của Cần Thơ – Huyện Phong Điền

Phong Điền mặc dù không phải là Quận như 3 người chị em bạn dì kia nhưng là huyện nổi tiếng nhất trong các huyện còn lại bởi đặc sản là các vườn trái cây và Thiền viện Trúc Lâm Phương Nam. Diện tích gấp khoảng 4 lần quận Ninh Kiều, nhưng chủ yếu là cây cối. Nhìn chung nơi đây không khác gì các miền quê ở các tỉnh khác nhưng có phần nông thôn hóa hơn.

Phong Điền là xứ sở của những vườn trái cây nổi tiếng nhất Cần Thơ.
  1. Chị ở Phong Điền mà chị không dám nói, sợ mấy đứa đòi chị đem trái cây lên làm quà, mà nhà chị có vườn đâu. Có mỗi cây mít đực trồng từ thời Mỹ Tâm debut tới giờ chưa thấy trái nào.
  2. Vào nhà bạn ở Phong Điền chơi, lúc cần đi vũ trụ thì hỏi nó đường đi ra cầu cá tra sau vườn trái cây, đi xong tới lúc tìm được đường ra thì MV của Treepoo đã có lượt view bằng Lạc Trôi.
  3. Nhà ở Phong Điền nhưng chưa từng đi Thiền Viện Trúc Lâm Phương Nam và không biết vườn trái cây nào nổi tiếng ở đây. J
  4. Cùng thành phố, nhưng từ Ninh Kiều đi Phong Điền cũng được xem là một chuyến “phượt” ngắn và từ Phong Điền đi vô trung tâm thành phố giống y như dân miền Tây đi xe đò lên Sài Gòn vậy.
  5. Phong Điền được công nhận là lá phổi xanh của thành phố, nên đứa nào miệt thị Phong Điền đạt chuẩn nông thôn hóa, nghèo nàn địa điểm để nó hành nghề bác sĩ dạo, để hất cùn,… hãy quăng dép vô mặt nó và bảo “tao mà hất cùn thì chúng mày xanh cỏ sớm, muốn ung thư hông?”
  6. Những ngày mưa lớn, trung tâm thành phố ngập nặng, nhưng Phong Điền thì không. Hệ thống thoát nước được áp dụng công nghệ cực kỳ hiện đại bằng cách thoát nước xuống mương, khiến Cách Mạng Tháng Tám phải khóc ròng vì dù cũng ở gần sông nhưng mùa mưa vẫn phải chống xuồng mới đi vào trung tâm được.
  7. Nếu bạn không thích cuộc sống bon chen chật chội đông đúc của khu trung tâm, thì Phong Điền là lựa chọn hoàn hảo quá rồi. Nơi có những vườn trái cây bạt ngàn, ngày có chim và đêm thì có dế. Hôm nào buồn thì làm 1 chuyến phượt nhẹ vào trung tâm thành phố, cũng thú vị không kém gì việc đợi khu hành chính trung tâm chuyển sang Cái Răng cho con Kiều nó hết chảnh.
  8. Nhiều đứa nhà ở Phong Điền, sợ mất ghe hơn mất xe.

Tuyển tập các quận, huyện của Cần Thơ – Quận Bình Thủy

Bình Thủy cũng nằm kế bên Ninh Kiều, cũng là phận con ruột nhưng không thua gì con ghẻ, tại Tết vẫn phải đi coi ké pháo bông nhà người ta thôi mà.

Bình Thủy nổi tiếng với những di tích có tuổi đời hàng trăm năm.
  1. Tương truyền rằng, các cặp đôi yêu nhau khi sang đường Cách Mạng Tháng Tám nhớ nắm tay nhau thật kỹ, mắt phải cùng nhìn về một hướng. Lỡ mà lạc tay nhau một cái thì có khi tới lúc con của 1 trong 2 đứa thôi nôi mới tìm được nhau. Cái con đường gì mà nhỏ lại được cái xe đông thấy ớn, lại toàn xe lớn. Qua đường lần nào cũng xoay lại nhìn coi có rớt chiếc dép hông. Mấy thứ khác dính trên người mà rớt được chắc cũng rớt luôn rồi.
  2. Tết thì tất cả các quận huyện trong thành phố người ta đi coi bắn pháo bông rần rần, tới Vĩnh Thạnh còn có bắn pháo bông nữa mà. Trong khi đó Bình Thủy là con ruột (quận) nhưng 30 Tết phải chạy xe vô “Cần Thơ” coi ké pháo bông nhà con Kiều. Nhưng phải chuẩn bị sớm không thì đợi bạn lết từ Bình Thủy tới cầu Rạch Ngỗng bà con đang vỗ tay rần rần vì pháo bông đã nã đợt cuối cùng. Chúc mừng bạn đã quay vào ô mất lượt.
  3. Cách Mạng Tháng Tám là con đường có hệ thống thoát nước được thiết kế hiện đại đúng chuẩn Việt Nam, vì mặc dù gần sông nhưng mưa hơi lớn 1 xíu thì ngập như chưa từng được ngập. Kiếp trước làm cá, kiếp này nhà ở CMT8 cho thỏa niềm đam mê bơi lội. Sống ở Bình Thủy, biết bơi là kỹ năng sinh tồn!
  4. Nhà ở Bình Thủy thì hẹn bạn đi chơi toàn phải tự dắt xe ra đi, hiếm khi được rước. Kêu rước nó chửi cho.
  5. Ship đồ ăn Delivery, Freeship Ninh Kiều, Bình Thủy 6k/ 1km. Mua 1 phần bún đậu mắm tôm 40k, phí ship 48k. Ăn xong đồ ăn mãi mãi trường tồn trong bụng không dám tiêu hóa.
  6. Khu công nghiệp Trà Nóc, Bình thủy – ánh sáng và niềm hy vọng của những kẻ thất nghiệp lâu năm.
  7. Nhà cổ Bình Thùy là biểu tượng du lịch lâu đời của Quận, là ngôi nhà có tuổi đời hơn 100 năm với kiến trúc xây dựng cổ xưa còn lưu giữ đến ngày nay. Nơi đây đón tiếp nồng nhiệt hàng chục nghìn lượt du khách tham quan mỗi năm…”. Đấy là quảng cáo nói thế, chứ khi đến thì: “Đoàn đi đông không? Mấy người? “Không được chụp hình chỗ này”, “Mỗi người 15 nghìn tiền vé tham quan”. Một du khách từng đến đây 1 lần và cam kết không có lần thứ 2 chia sẻ.
  8. Nhà tao có sân bay! – Bình Thủy said.

Tuyển tập các quận, huyện của Cần Thơ – Quận Cái Răng

Quận Cái Răng nằm kế bên Quận Ninh Kiều, cũng có vài điểm nhấn nhỏ nhỏ để nói về quận có cái tên hơi đặc biệt này, đặc biệt thôi chứ không có đẹp nha.

Chợ nổi từ lâu đã là biểu tượng của Quận Cái Răng.
  1. Dự kiến 2020 sẽ thành lập Quận mới – Quận Hưng Phú, được tách ra từ Quận Cái Răng cũ. Quận mới dự kiến sẽ gồm các phường:

– Phường Hưng Phú.

– Phường Phú Hưng (tách ra từ phường Hưng Phú).

– Phường Hưng Thạnh,

– Phường Thạnh Phú (tách ra từ phường Hưng Thạnh).

– Phường Phú Thứ (sau khi chia tách).

– Phường Tân Phú.

  1. Đặc sản: chợ nổi, bánh xèo, quán nhậu ven sông và tiếng máy nổ.
  2. “Đi không anh/chị, bên em bao rẻ nhất ở đây!”. Là những câu mời gọi quen thuộc khi bạn vừa đặt chân xuống tới dốc cầu Cái Răng được những chủ thuyền mời mua vé tham quan chợ nổi. 
  3. Thích ăn ké Ninh Kiều vì trên bản đồ thì nằm kế bên mà. Nhưng đứa nào nhà ở bên kia đầu cầu Cái Răng, chạy vào trung tâm quận Ninh Kiều cũng ngót nghét chục km. Chắc gần. 
  4. “Freeship Cái Răng không em?” Dạ Freeship Ninh Kiều, các nơi khác phí ship tùy theo Km nha chị!”.
  5. Từ khu Hưng Phú nhìn qua bên kia bờ sông hoa lệ bao nhiêu, nhìn lại bên này toàn vườn tược với những chiếc xuồng con con, rừng cây ăn trái xum xuê, đêm đêm ngồi quán nhậu ven sông nghe dế kêu mà não ruột, viễn cảnh y như Ninh Kiều mấy chục năm về trước.
  6. Có bên xe trung tâm của thành phố, ngoài chợ nổi ra ai muốn đổi không khí thì có thể sang đây tham quan hít bụi.
  7. Công viên cây cối rậm rạp bên Hưng Phú lâu lâu cũng có bác sĩ dạo đi thực tập mỗi đêm. Hôm nọ pinic xém nữa đạp phải dụng cụ y học, phải thở oxy hết mấy chục giây mới hoàn hồn.

Trung tâm hành chính dự kiến sẽ dời về Cái Răng để bao con người phải ngước nhìn, cho con Kiều nó hết chảnh. Nhưng đó là tương lai, giờ thì chưa, vẫn phải chịu cảnh đêm 30 Tết dắt nhau vượt 2 cây cầu vào trong thành phố đi coi ké pháo bông nhà con Kiều. Tại chương trình pháo bông mừng năm mới ở Cái Răng thì năm có năm không.